Jenaplanonderwijs en de inspectie

NJPV standpunt m.b.t. toetsingskader
Leraren hebben een pittig beroep en het heeft er tenminste de schijn van dat hun werk niet lichter wordt. De school houdt zich in overeenstemming met de opgedragen taak met aanzienlijk meer bezig dan enkel de overdracht van kennis en vaardigheden. Er ligt een omvangrijke pedagogische taak, in het bijzonder ten aanzien van kinderen die thuis onder minder gunstige omstandigheden opgroeien en kinderen met bijzondere onderwijsbehoeften. Daarom hebben leraren er recht op dat de overheid oog heeft voor het geheel aan opgaven waarvoor zij zich gesteld zien. Van de onderwijsinspectie mogen leraren dan ook verwachten dat deze uitgaat van de brede taak die het onderwijs namens de samenleving voor haar rekening neemt, conform de kerndoelen. Helaas is hiervan steeds minder te merken. Er is eerder sprake van een versmalling van de focus, zowel in uitspraken van bewindslieden als in de inrichting van het toezicht. 

Afrekencultuur op onderdelen
Zoals dat ook in andere sectoren van de samenleving het geval is, gaat het onderwijs gebukt onder een afrekencultuur op onderdelen, zonder dat er passende aandacht is voor alles wat onderwijs omvat. Het welslagen van onderwijs wordt uitgedrukt in rendementcijfers, die slechts betrekking hebben op een klein deel van de taak die leraren behoren op zich te nemen. Invoelend toezicht is daarbij ingeruild voor afstandelijke controle die de kern van wat onderwijs behoort te zijn slechts gedeeltelijk raakt. Leraren hebben het recht beoordeeld te worden op alles waarvoor ze verantwoordelijkheid dragen. De wet en regelgeving getuigen van een ruime opvatting over onderwijs. Wie de inhoud van het toezichtkader daarnaast legt moet wel tot de conclusie komen dat er sprake is van een reductie van de aandacht die gemakkelijk leidt tot verenging van het curriculum en tot strategisch gedrag van scholen uitnodigt. Hier moet zeker nog worden toegevoegd dat de aantrekkelijkheid van het leraarschap door de geschetste ontwikkelingen niet wordt bevorderd, in tegendeel. In onze petitie beperken we ons tot het toezicht op het onderwijs in het primair onderwijs dat de inspectie namens de overheid uitvoert en dat illustratief is voor de genoemde problematiek. We hebben een aantal concrete wensen.

De NJPV zou willen bevorderen dat beter toezicht door de onderwijsinspectie tot stand komt

  • dat betrekking heeft op alle in het wettelijk kader vastgelegde onderwijsinhouden en zich zo niet beperkt tot rekenen en een relatief klein deel van hetgeen in de kerndoelen voor het taalonderwijs is voorgeschreven;
  • waarbij grote verschillen in de populatie van scholen in de uitkomst van het onderzoek op een valide wijze worden verdisconteerd;
  • waarbij het eigen onderwijsconcept van een school het vertrekpunt is van het onderzoek naar kwaliteit; 
  • dat ongevoelig is voor manipulatie.

Voorts is de NJPV van mening 

  • dat het publiceren van onvolledige gegevens over de kwaliteit van een school via internet een onnodige verzwaring van het werk van leraren betekent, redenen te over om daarvan af te zien; scholen zijn zelf in staat om relevante informatie te verstrekken ten behoeve van horizontale en verticale verantwoording;
  • dat het ‘nieuwe toezicht’ (een oordeel n.a.v. data) een stap achteruit betekent: er wordt minder met en meer over leraren en hun werk gesproken;
  • dat niet bevoegde gezagen maar leraren de eerste gesprekspartners van de inspectie over opbrengsten behoren te zijn;
  • dat veel van door de onderwijsinspectie aan scholen opgedragen taken uitmonden in zinloze administratieve bezigheden;





Zinvol en eerlijk toezicht
We realiseren ons dat wat we vragen een forse correctie betekent van de uitgangspunten en de praktijk van het huidige toezicht. In de vakliteratuur en in uitspraken van deskundigen wordt terecht de sleutelpositie van de leraar in beeld gebracht. Daarover lijkt in de samenleving en bij de diverse politieke geledingen een hoge mate van consensus te bestaan. Het wordt tijd om die opvatting om te zetten in toezicht dat leraren en scholen recht doet en dat voorts zowel zinvol als eerlijk wordt ervaren.
zicht op toezicht.pdf
scholingstekst inspectie.pdf
brief netwerk sovo aan tweede kamer i.z. cito eindtoets.pdf


* De prijzen zijn inclusief 6% BTW. De verkoop van boeken wordt verzorgd door de Stichting Jenaplan.
Zo worden inhoudelijke en organisatorische zaken gescheiden van commerciële activiteiten.