Internationaal | | | | Internationale Jenaplan-contacten
Ook internationaal zijn er veel Jenaplan-contacten. Er zijn Jenaplanscholen in Duitsland, België (de Ostkantonen en ook enkele in Vlaanderen, met bovendien een Studiegroep Jenaplan in Vlaanderen), de Tsjechische Republiek, Hongarije ,Rusland, Roemenië en andere landen in Oost- en Midden Europa, beginnende ontwikkelingen in Oostenrijk, franstalig België en elders. Bovendien zijn er contacten met zeer verwante scholen en instellingen in Groot Brittanië en de USA.
Het begin van de Jenaplan-historie: Peter Petersen
De naam Jenaplanschool is bedacht door enkele Amerikaanse deelnemers aan een internationaal pedagogisch congres van de New Education Fellowship. Daar stelde professor Peter Petersen uit Jena de aan de universiteit aldaar verbonden experimenteer- en oefenschool voor. Naar analogie van diverse andere plans (Dalton-plan, Winnetka-plan e.a.) Uit die tijd betitelden genoemde toehoorders de school van Petersen als Jenaplan. Petersen nam dit over en maakte een korte beschrijving van het concept van deze school, onder de titel het Kleine Jenaplan. Hiernaast is er ook nog het uit meer delen bestaande grote Jenaplan.
Geschiedenis
In 1923 werd Petersen hoogleraar Erziehungswissenschaft in Jena. In 1924 startte een bescheiden experiment met een andere opzet van het onderwijs, waarbij kinderen in een naar leeftijd gemengde groep, stamgroep genoemd, onderwijs kregen. Dit groeide vervolgens uit tot een school voor 6-15 jarigen, later uitgebreid met een Kindergarten en groepen voor speciaal onderwijs. Belangrijk was ook het onderzoek in de praktijk ( padagogische Tatsachenforschung ) dat in deze school verricht werd, met name ook door Petersens vrouw, Else. Na de oorlog ontwierp Petersen op grond van zijn ervaringen en inzichten een totaalopzet voor het onderwijs voor kinderen van 4-18 jaar. Zijn onderwijskundige hoofdwerk is de Führungslehre des Unterrichts, vertaald als Van didactiek naar onderwijspedagogiek. Tijdens de Nazi-tijd stonden Petersen en zijn school onder grote druk, maar de school kon open blijven. Dit heeft geleid tot kritische beschouwingen over de persoon en denkbeelden van Petersen. Hij doorstond de de-nazificatie processen na de oorlog en de Jenaplanbeweging in ons land heeft de kritiek op zwakke plekken in het Jenaplan van Petersen serieus genomen in de eigen basisprincipes en in de aandacht voor kritisch denken. Na de oorlog, toen Jena in de Russische bezettingszone lag, kreeg Petersen problemen met de communistische autoriteiten en in 1949 werd de school gesloten. Hij emigreerde naar West-Duitsland, waar hij in 1952 op 21 maartoverleed.
In West-Duitsland ontstonden in de jaren 50 en 60 verschillende Jenaplanscholen, welke echter bij de schaalvergroting in het onderwijs in de zestiger jaren voor een belangrijk deel weer verdwenen. | | | | | |
